Pomimo istnienia dość bogatego zbioru filmów etnograficznych, tworzonych już od lat 30. XX wieku, gatunek ten pozostaje w większej mierze nieznany szerokiej publice. Dokumenty te najczęściej spędzają większość czasu w muzealnych archiwach, okazjonalnie wykorzystywane w trakcie zajęć warsztatowych lub coraz rzadszych branżowych przeglądów filmowych.

Realizując przegląd Etnofilm mamy nadzieję wyprowadzić te dzieła poza mury muzeów i sprawić, aby ponownie zaistniały w przestrzeniach, z których pochodzą – zarówno środowiskach ich profesjonalnych i amatorskich twórców, jak i wsi i miasteczek, których dotyczą. Jednocześnie, w ramach przygotowywania projektu pracujemy nad opracowaniem i cyfryzacją szeregu wyjątkowo trudnych w dostępie, unikatowych filmów, które powinny zainteresować nawet doświadczonych badaczy w zakresie etnografii i antropologii.

Prezentowane w ramach projektu materiały przyjmują formę równie różnorodną, co przedstawiane przez nie lokalne kultury, zjawiska czy prace. Pokazywać będziemy prace profesjonalistów i amatorów, badaczy naukowych i dokumentalistów, od nieprzerwanych zapisów technik rękodzielniczych po bardziej interpretacyjne formy oparte na uprzednio przygotowanych scenariuszach – a niekiedy nawet spontaniczne nagrania, których finalnego rezultatu nie spodziewał się sam autor!

Chcemy, aby Etnofilm stał się impulsem do rozmowy nie tylko o samej etnografii, lecz również sposobami jej dokumentowania na filmie, płynności granic między surowym zapisem badawczym a filmową formą artystyczną oraz zagadnień obiektywności i subiektywności materiałów próbujących pogodzić rolę dokumentacji naukowej i popularyzacji problematyki etnograficznej.

Wierzymy, że poprzez zbliżenie środowisk profesjonalistów w zakresie etnografii, osób zainteresowanych kulturą ludową oraz samych środowisk wiejskich i małomiasteczkowych uda się nam wywołać dyskusję zarówno nad stanem i przemianami kultury ludowej, jak i sposobami jej przedstawiania.

W naszej inauguracyjnej edycji przeglądu Etnofilm zaprezentujemy dziesięć dokumentów reżyserii Andrzeja Różyckiego i Witolda Żukowskiego. Ze względu na bieżącą sytuację epidemiologiczną, przyjmie ona formę cyfrową, w której pokazy filmów, ich omówienie ze specjalistami oraz panele dyskusyjne przeprowadzone zostaną za pośrednictwem Internetu. W kolejnych latach mamy jednak nadzieję realizować projekt w formule serii pokazów w różnych miejscowościach, zacieśniając współpracę z licznymi filmowymi muzeami etnograficznymi na terenie całej Polski.

Lista filmów prezentowanych na pierwszej edycji przeglądu Etnofilm:

Andrzej Różycki

  • 1984: Ulecieć
  • 1989: Nieskończoność dalekich dróg. Podsłuchana i podpatrzona Zofia Rydet
  • 1988: Kalwaria Marii Wnęk
  • 1986: Jarosława Furgały modlitwa w drewnie
  • 1985: Maska czyli świat od początku
  • 1980: Z szopką w Szczawej

Witold Żukowski

  • 1968: Frasobliwy
  • 1975: Jarmark w Leżajsku
  • 1976: W garncarskim rodzie
  • 1976: Rzeźbiarze Ziemi Sieradzkiej